CZYNNOŚCI NOTARIALNE
Stosownie do art. 1 §1 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1799 ze zm.) notariusz jest powołany do dokonywania czynności, którym strony są obowiązane lub pragną nadać formę notarialną (czynności notarialnych).
Notariusz w zakresie swoich uprawnień działa jako osoba zaufania publicznego, korzystając z ochrony przysługującej funkcjonariuszom publicznym, zaś czynności notarialne, dokonane przez notariusza zgodnie z prawem, mają charakter dokumentu urzędowego. Czynności notarialnych dokonuje się w języku polskim. Na żądanie strony notariusz może dokonać dodatkowo tej czynności w języku obcym, wykorzystując własną znajomość języka obcego wykazaną w sposób określony dla tłumaczy przysięgłych lub korzystając z pomocy tłumacza przysięgłego.
Czynności notarialnych notariusz dokonuje w kancelarii notarialnej, jednakże czynność notarialna może być dokonana także w innym miejscu, jeżeli przemawia za tym charakter czynności lub szczególne okoliczności.
Na podstawie art. 79 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r. Prawo o notariacie (Dz. U. z 2022 r. poz. 1799 ze zm.) notariusz dokonuje następujących czynności:
- Sporządza akty notarialne. Do aktów notarialnych najczęściej sporządzanych w praktyce należą umowy sprzedaży/darowizny/zamiany nieruchomości oraz spółdzielczych własnościowych praw do lokali, umowy zniesienia współwłasności, umowy o dział spadku, umowy o podział majątku wspólnego, umowy majątkowe małżeńskie, testamenty, oświadczenia o przyjęciu/odrzuceniu spadku, umowy przedwstępne oraz akty założycielskie/umowy spółek prawa handlowego, oświadczenia o ustanowieniu hipoteki.
- Sporządza akty poświadczenia dziedziczenia, które po zarejestrowaniu przez notariusza w Rejestrze Spadkowym mają skutek prawomocnego postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku. Ponadto podejmuje czynności dotyczące europejskiego poświadczenia spadkowego oraz związane z zarządem sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i z tymczasowym przedstawicielem w zakresie udziału małżonka przedsiębiorcy w przedsiębiorstwie, na zasadach określonych w ustawie z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw (Dz. U. z 2021 r. poz. 170 ze zm.).
- Sporządza poświadczenia własnoręczności podpisu, zgodności odpisu/wyciągu/kopii z okazanym dokumentem, daty okazania dokumentu oraz pozostawania osoby przy życiu lub w określonym miejscu.
- Spisuje protokoły. Do najczęściej spisywanych w praktyce protokołów należą protokoły ze zgromadzeń wspólników spółek prawa handlowego oraz wspólnot mieszkaniowych, a także protokoły dziedziczenia.
- Sporządza protesty weksli i czeków.
- Przyjmuje na przechowanie pieniądze, papiery wartościowe, dokumenty, dane na informatycznym nośniku danych, o którym mowa w przepisach o informatyzacji podmiotów realizujących zadania publiczne.
- Prowadzi rejestry akcjonariuszy prostych spółek akcyjnych oraz podejmuje związane z tym czynności.
- Sporządza wypisy, odpisy i wyciągi dokumentów.
- Sporządza, na żądanie stron, projekty aktów, oświadczeń i innych dokumentów.
- Składa wnioski o wpis w księdze wieczystej wraz z dokumentami stanowiącymi podstawę wpisu w księdze wieczystej.
- Sporządza inne czynności wynikające z odrębnych przepisów.
KOSZTY
Za wykonywane czynności notarialne notariusz pobiera wynagrodzenie (zwane taksą notarialną), którego wysokość została uregulowana w Rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 czerwca 2004 r. w sprawie ustalenia maksymalnych stawek taksy notarialnej (Dz. U. z 2020 r. poz. 1473 ze zm.), które to wynagrodzenie powiększane jest o należny podatek VAT w stawce 23%. Dodatkowo notariusz w imieniu Skarbu Państwa pobiera podatek od czynności cywilnoprawnych, podatek od spadków i darowizn oraz opłatę sądową, które następnie przekazuje na rachunki odpowiednich urzędów skarbowych oraz sądów.
Wynagrodzenie notariusza pobierane stosownie do wskazanego Rozporządzenia może być wynagrodzeniem stosunkowym, które uzależnione jest od wartości przedmiotu czynności notarialnej, wyliczanym na podstawie §3 (z zastrzeżeniem §6 i §7) Rozporządzenia albo wynagrodzeniem stałym, które nie jest uzależnione od wartości przedmiotu czynności notarialnej, wynikającym z §8 – §16 Rozporządzenia.
Dodatkowo wynagrodzenie notariusza uregulowane zostało w innych aktach prawnych, spośród których przykładowo można wymienić:
- Zgodnie z art. 12 ust. 5 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych (Dz. U. z 2021 r. poz. 1208 ze zm.) wynagrodzenie notariusza za ogół czynności dokonanych przy zawieraniu umowy przenoszącej własność lokalu wynosi 1/4 minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207).
- Zgodnie z art. 19a ust. 7 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego ( Dz. U. z 2022 r. poz. 172 ze zm.) wynagrodzenie notariusza za sporządzenie oświadczenia najemcy, w którym najemca poddaje się egzekucji i zobowiązał się do opróżnienia i wydania lokalu używanego na podstawie umowy najmu okazjonalnego lokalu wynosi 1/10 minimalnego wynagrodzenia za pracę, o którym mowa w ustawie z dnia 10 października 2002 r. o minimalnym wynagrodzeniu za pracę (Dz. U. z 2020 r. poz. 2207).